Rehber · Web Tasarım
Web sitesi bir yazılım mıdır?
Web sitesi çoğu zaman bir "tasarım işi" olarak konuşulur. Oysa ziyaretçinin gördüğü sayfanın arkasında sunucuda çalışan kod, veritabanı, yönetim paneli ve başka sistemlerle konuşan bağlantılar vardır. Bu yazıda web tasarımın hangi kısmının tasarım, hangi kısmının yazılım olduğunu ve bu ayrımın siteyi kime yaptıracağınız kararını nasıl etkilediğini anlatıyoruz.
Son güncelleme:
Kısa cevap
Evet: bugünün kurumsal web sitesi, tasarımı olan bir yazılımdır. Görünen yüzü tasarım belirler; hızı, güvenliği, arama motorlarında nasıl anlaşıldığı, formların ve yönetim panelinin çalışması, başka sistemlerle bağlantısı ise yazılım işidir. Beş sayfalık basit bir tanıtım sitesinde bu yazılım kısmı küçüktür ve hazır bir altyapı yeterli olabilir; e-ticaret, üye girişi, çok dillilik ya da entegrasyon gerektiren sitelerde ise işin büyük kısmı yazılımdır.
Yapı
Bir web sitesinin arkasında neler çalışır?
Arka planda
Ön yüz
Tarayıcıda görünen sayfalar: tasarımın koda dönüştüğü, telefonda ve farklı tarayıcılarda aynı şekilde çalışması gereken katman.
Sunucu tarafı
Sayfaları hazırlayan, formları işleyen, e-posta gönderen ve iş kurallarını uygulayan kod.
Veritabanı
Ürünler, haberler, başvurular ya da siparişler gibi değişen içeriklerin saklandığı yer.
Yönetim paneli
İçeriği teknik bilgi gerektirmeden güncellemenizi sağlayan, yetkilendirmesi olan ayrı bir uygulama.
Entegrasyonlar
Ödeme, kargo, e-Fatura, ERP ya da CRM gibi sistemlerle iki yönlü veri alışverişi.
Güvenlik ve bakım
SSL, güncellemeler, yedekleme, kötüye kullanıma karşı koruma ve hata izleme; site yayında olduğu sürece devam eden iş.
Tasarım ile yazılım nerede ayrılır?
Tasarım, sitenin neyi nasıl anlattığını belirler: bilgi mimarisi, görsel dil, tipografi, ziyaretçinin sayfada nasıl ilerleyeceği. Yazılım ise bu tasarımın her cihazda doğru, hızlı ve güvenli çalışmasını sağlar. İkisi birbirinin yerine geçmez; iyi bir site ikisinin de iyi yapılmasını gerektirir.
Sorun, ikisi arasındaki sınır görünmediğinde başlar. Ekran görüntüsünde kusursuz görünen bir site; telefonda yavaş açılıyorsa, form mesajlarını kaybediyorsa, güncellemeler yapılmadığı için güvenlik açığı taşıyorsa ya da Google sayfaları doğru dizine ekleyemiyorsa, sorun tasarımda değil yazılımdadır.
Tasarım sitenin ne anlattığını, yazılım ise nasıl çalıştığını belirler.
Yazılım disiplini neyi değiştirir?
Yazılım ekipleri siteyi bir ürün gibi ele alır: kod sürüm kontrolünde tutulur, değişiklikler yayına çıkmadan test edilir, performans ölçülür, güvenlik güncellemeleri planlanır. Bu alışkanlıklar sitenin ilk günkü görüntüsünü değil, yıllar içindeki davranışını belirler.
Arama görünürlüğünün teknik tarafı da yazılım işidir: sayfaların sunucuda hazırlanıp hızlı açılması, doğru yönlendirmeler, çok dilli sitelerde dil işaretlemesi (hreflang), yapılandırılmış veri, site haritası. Bunlar bir tasarım aracında açılıp kapatılan seçenekler değil, sitenin nasıl kurulduğunun sonucudur.
Fark, site büyüdükçe belirginleşir. Bayi paneli, teklif formu, ERP’den gelen ürün listesi ya da mobil uygulamayla ortak kullanıcı hesabı gibi ihtiyaçlar ortaya çıktığında, baştan yazılım mantığıyla kurulmuş bir site bunları taşır; yalnızca görünüm için kurulmuş bir site ise çoğu zaman yeniden yapılır.
Her site için yazılım ekibi gerekir mi?
Hayır. İçeriği nadiren değişen, iletişim formu dışında işlevi olmayan küçük bir tanıtım sitesi için iyi kurulmuş bir hazır tema ya da site kurma platformu çoğu zaman yeterlidir ve daha ekonomiktir. Böyle bir iş için güçlü bir tasarımcı, yazılım ekibinden daha doğru seçim olabilir.
Yazılım yetkinliği şu durumlarda belirleyici olur: site satış yapıyorsa, kullanıcı girişi ya da başvuru süreci içeriyorsa, başka sistemlerle veri alışverişi yapacaksa, birden fazla dilde yayınlanacaksa, yüksek trafik bekleniyorsa ya da işletmenin dijitalleşmesinde bir basamak olarak düşünülüyorsa. Bu durumlarda sitenin görünümü kadar kodunun kalitesi de işinizin bir parçası olur.
Kontrol listesi
Teklif veren ekibin yazılım tarafını anlamak için sorular
- Siteyi kim kodluyor?
- Tasarımı yapan ekip mi, dışarıdan bir geliştirici mi, yoksa hazır bir tema mı kullanılıyor? Sorumluluğun kimde olduğunu bilin.
- Hangi altyapı kullanılacak ve neden?
- Seçimin sizin ihtiyacınıza göre mi, ekibin alışkanlığına göre mi yapıldığını anlamaya çalışın.
- Değişiklikler yayına nasıl çıkıyor?
- Kodun sürüm kontrolünde tutulması ve değişikliklerin önce bir test ortamında denenmesi, canlı sitede hata riskini azaltır.
- Güvenlik güncellemeleri ve yedekleme kimde?
- Yayından sonra bu işlerin kim tarafından ve hangi sıklıkla yapılacağı yazılı olmalı.
- Başka sistemlerle bağlantı kurabiliyor musunuz?
- ERP, muhasebe, e-Fatura ya da ödeme altyapısıyla daha önce entegrasyon yapıp yapmadıklarını sorun.
- Site ileride büyürse ne olur?
- Yeni bir modül mevcut yapının üzerine mi kurulacak, yoksa sitenin yeniden yapılması mı gerekecek?
Hızlı test
Sitenizin bir yazılım projesi olduğunu gösteren işaretler
Online satış
Sepet, ödeme, stok ve kargo süreçleri varsa.
Kullanıcı hesabı
Müşteri, bayi ya da üye girişi olacaksa.
Başvuru ve formlar
Başvurular bir sürece bağlanacak, kaydedilecek ya da raporlanacaksa.
Entegrasyon
ERP, CRM, e-Fatura ya da başka bir sistemle veri alışverişi gerekiyorsa.
Çok dil
Site birden fazla dilde ve her dil için ayrı adresle yayınlanacaksa.
Büyüme planı
Site ileride bir portal, mobil uygulama ya da iş uygulamasıyla birleşecekse.
Vesta bu işe nasıl bakıyor?
Vesta bir yazılım ve danışmanlık şirketidir; web sitesini de bir yazılım projesi olarak ele alır. Tasarım, ön yüz, sunucu tarafı ve entegrasyonlar aynı ekipte yürür; site yayına çıktıktan sonra bakım ve güncellemeler de aynı ekipte kalır. Kurumsal yazılım ve mobil uygulama da geliştirdiğimiz için, sitenin ileride bir portala ya da uygulamaya dönüşmesi gerekecekse yapıyı baştan buna uygun kurarız.
Bu, her projede karmaşık bir çözüm önerdiğimiz anlamına gelmez. İhtiyacınız basit bir tanıtım sitesiyse bunu açıkça söyler, kapsamı ona göre tutarız.
Sık sorulanlar
Web sitesi ve yazılım hakkında merak edilenler
Web tasarım ile web yazılım arasındaki fark nedir?
Web tasarım, sitenin görünümünü, içerik düzenini ve ziyaretçinin sayfada nasıl ilerleyeceğini belirler. Web yazılım ise bu tasarımın çalışan bir sisteme dönüşmesidir: sayfaların sunucuda hazırlanması, formların işlenmesi, içeriklerin veritabanında saklanması, yönetim paneli ve entegrasyonlar.
Web sitesini ajansa mı, yazılım firmasına mı yaptırmalıyım?
İhtiyaca bağlıdır. Az sayfalı, işlevi sınırlı bir tanıtım sitesi için tasarım odaklı bir ajans ya da hazır bir altyapı yeterli olabilir. Site satış yapacak, kullanıcı girişi içerecek, başka sistemlerle bağlantı kuracak ya da ileride büyüyecekse yazılım yetkinliği olan bir ekip daha güvenli seçimdir.
Hazır tema kullanan bir site de yazılım sayılır mı?
Sayılır; yalnızca yazılımı başkası yazmıştır. Tema ve eklentiler güncellenmeli, uyumsuzlukları giderilmeli ve güvenlik açıkları takip edilmelidir. Hazır tema yazılım işini ortadan kaldırmaz, bakımını size ya da web firmanıza bırakır.
Yazılım şirketleri tasarımda zayıf kalmaz mı?
Kalabilir; bu yüzden ekibin tasarım yetkinliğini referanslarından anlamak gerekir. İyi bir site hem iyi tasarım hem iyi yazılım ister; birini diğeri için feda etmek zorunda değilsiniz.
Sitenin yazılım kalitesi SEO’yu etkiler mi?
Evet. Sayfaların hızlı açılması, arama motorlarının içeriği doğru okuyabilmesi, doğru yönlendirmeler, çok dilli sitelerde dil işaretlemesi ve yapılandırılmış veri, sitenin nasıl kodlandığının sonucudur. İçerik ne kadar iyi olursa olsun, teknik temeli zayıf bir sitenin sıralaması sınırlı kalır.
Sitenizin ihtiyacını birlikte netleştirelim
Basit bir tanıtım sitesi mi, yazılım gerektiren bir proje mi; ücretsiz ön görüşmede birlikte belirleyelim
İletişime geçin